De Marc Bloch am Panthéon — an de Sträit ëm seng Erënnerung

PARIS — Méi wéi 80 Joer nodeems en däitscht Erschéissungskommando hien an engem Feld bei Lyon ëmbruecht huet, ass den Historiker Marc Bloch en Dënschdeg an de Pariser Panthéon iwwerféiert ginn. Als éischten Historiker fënnt hien do seng lescht Rouplaz — niewent senger Fra Simonne.

D'Zeremonie ënner dem President Emmanuel Macron huet engem Mann mat zwou Beruffunge gegollt: dem Grënner vun der Annales-Schoul, déi d'Schreiwe vun der Geschicht ëmgekrämpelt huet, an dem Soldat vun zwee Weltkricher, deen an d'Resistenz gaangen ass an 1944 festgeholl, gefoltert an erschoss gouf. De Macron, dee an him «e Mann vun der Opklärung an der Arméi vun de Schiet» gesäit, hat d'Panthéonisatioun am November 2024 ugekënnegt, fir den 80. Anniversaire vun der Befreiung vu Stroossbuerg, an erkläert, d'Republik éiere Bloch «fir säi Wierk, säin Enseignement a säi Courage».

Geléiert a Kämpfer

De Bloch ass 1886 an enger elsässescher jüddescher Famill op d'Welt komm, déi sech no der Annexioun vum Elsass 1871 fir Frankräich entscheet hat. Seng Hierkonft, sou huet hie geschriwwen, hätt hien u Frankräich duerch Dankbarkeet gebonnen, net duerch d'Blutt. Hien huet am Éischte Weltkrich an de Schäpegruewe gekämpft a sech 1939, iwwer fofzeg Joer al, erëm fräiwëlleg gemellt.

Mam Lucien Febvre huet hien 1929 d'Annales gegrënnt an d'Geschicht ewech vun de Kinneken a Schluechte gedréit, hin zu de luese Beweegunge vu Gesellschaften, Wirtschaft a Mentalitéiten. Wierker wéi «La Société féodale» oder déi onofgeschloss «Apologie pour l'histoire» gi bis haut wäit iwwer Frankräich eraus geliest.

D'Néierlag vun 1940 huet hien an «L'Étrange Défaite» mat kueler Klorheet ausernee geholl. Duerno ass hien zu Lyon an d'Untergrondbeweegung Franc-Tireur gaangen. Den 8. Mäerz 1944 hunn d'Däitschen hie festgeholl, am Prisong Montluc gefoltert, an den 16. Juni zu Saint-Didier-de-Formans am Ain erschoss. Hie war 57.

De Sträit ëm d'Erënnerung

Datt d'Republik e jüddesche Resistenzler éiert, deen d'Gestapo ëmbruecht huet, schéngt iwwer all Diskussioun ze stoen. An den Deeg virun der Feier ass et awer just drëms gaangen, wien sech op de Bloch beruffe dierf. Zanter zwanzeg Joer zitéiert en Deel vun der franséischer Rietser hien, fir engem nationale Récit e patriotesche Glanz ze ginn — fir seng Nokomme eng Schändung.

D'Famill huet gefrot, datt déi extrem Rietser «an all hire Formen» vum Panthéon ewechgehale gëtt. De Rassemblement National huet ugekënnegt, keng Vertrieder ze schécken. Dem Bloch seng Enkelin, Suzette Bloch, huet näischt méi mëll gemaach: si huet d'Partei als d'Ierwe vun der Waffen-SS bezeechent, déi hire Grousspapp ëmbruecht huet, an drop bestanen, de Bloch wier «Antifaschist» gewiescht, «en Demokrat, e Mann vun der Lénk».

De Sträit hat den Historiker op seng Manéier virausgesinn. An engem Testament vun 1941 huet hien festgehalen, wéi hie säi Juddentum a säi Franséischsinn verstanen huet:

«Ech sinn e Judd … Ech beruffe mech op meng Hierkonft nëmmen an engem Fall: virun engem Antisemit.»

Eng Éierung mat Bezuch zur Géigewaart

Dem Bloch seng Iwwerféierung kënnt an enger Zäit, an där d'Rietsausserparteie a ganz Europa méi staark ginn an d'Fro vun der nationaler Zougehéieregkeet erëm ëmkämpft ass. D'Zeremonie huet hie manner als Reliquie wéi als Argument verstanen: datt Patriotismus a Pluralismus keng Géigesätz sinn, an datt d'gewëssenhaft Erfuerschung vun der Vergaangenheet selwer e biergerlechen Akt ass. Op säi Graf wollt hien zwee Wierder: «Dilexit Veritatem» — hien huet d'Wourecht gär gehat.

De Panthéon begleet d'Panthéonisatioun mat enger Ausstellung, «Marc Bloch, l'esprit de l'Histoire»; 2026 ass zu Marc-Bloch-Joer ausgeruff ginn. Erschoss gouf den Historiker, wéi d'Alliéiert an der Normandie gelant sinn — säi Manuskript ass e Fragment bliwwen. En Dënschdeg huet d'Republik hien ënner déi Figure gestallt, un déi si hire Bierger seet, sech ze erënneren.